Je kon op die zondagen in oktober 1973 tot maart of zo gewoon midden op de snelweg gaan staan – nul-komma-nul auto’s. Prachtige ervaring! Ondenkbaar! Die maanden in 1973 nam de Organisatie van Arabische Olie-exporterende Landen (OAPEC) wraak op ons. Joop den Uyl imponeerde het hele volk met zijn toespraak erover omdat hij het leek te begrijpen.
Zij stelden een volledig olie-embargo in tegen landen die Israël in de Jom Kippur-oorlog van 1973 hadden geholpen – ja, drie keer raden, in 1973…. Egypte en Syrië vielen opeens grootschalig Israël aan op een feestdag om de gebieden terug te krijgen die zij tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 aan Israël hadden verloren – zoals de Sinaï. Olie kostte voordien $ 3,00 per vat…
Koning Faisal van Saoedi-Arabië leidde de boycot en aan de beurt waren Canada, Japan, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en… de Verenigde Staten. Later ook nog Portugal, Rhodesië en Zuid-Afrika. De hit-van-de-maand was ‘Kielekiele Koeweit‘ van o.m. Alexander Pola, Ted de Braak en dat soort ‘lollige’ NCRV-grappenmakers in witte kaftans. Leuk, maar niet om te lachen.
In maart 1974 vonden de sjeiks het welletjes maar de olieprijs was wereldwijd wel ruim 300% gestegen: van 3 dollar per vat (19 dollar/ m³) naar bijna 12 dollar per vat (75 dollar/m³). En in de Verenigde Staten kostte ‘gasoline‘ zelfs nog meer – ze hadden nog geen schalie-olie. Nu kost een vat $ 85-90….
De olieboycot veroorzaakte de echte economische crisis sinds de oorlog met de eerste grote werkloosheid – en de boomers wisten even niet wat ze meemaakten. Bedrijf na bedrijf dicht, elke maand weer meer steuntrekkers… Bij de tweede oliecrisis van 1979 , mocht Iran weer ’s vooroplopen. De sjah verdween toen door de revolutie en de ayatollahs kwamen. Uit Frankrijk NB! Joepie!
Maar, maar, maar: we hadden toen Nixon, oftewel ‘Tricky Dick’. Hij liet in 1970 bij het campagnekantoor van de Democraten inbreken in het Watergate-hotel. En dat kwam uit in 1974 dankzij de journalisten Bernstein en Woodward van de Washington Post – zodat Nixon moest aftreden (uniek!).
Er was ook nog de Kent State massacre in Ohio op 4 mei 1970: de National Guard schoot op demonstrerende studenten tegen Vietnam. ‘Four dead in Ohio’ zongen Crosby, Sitls, Nash en vooral Neil Young twee weken na die 4de mei.
Misschien was Nixon geen echt slechte president – ja da’s nogal makkelijk met zo’n ongelofelijke lompe gestoorde lul als Trump nu. En we hadden toen nog Vietnam – wat helemaal uit de klauw begon te lopen toen de VS ook Laos en Cambodja ging bombarderen. Gelukkig had Nixon minister Kissinger voor Buitenlandse zaken, en werd de vrede getekend in 1975. De eerste oliecrisis zat daar dus doorheen. Het kon in die jaren kortom niet op – net als nu.
Hoe nu verder? Nogal simpel: de twee agressors tegen Iran gaan nog een tijdje door, ik schat zo’n maand of twee-drie. Dan zijn de Iraanse Shaheds en Iraanse marineschepen echt op en kan de Golf weer open. Iran is dan absoluut nog niet vrij en daar heb ik ook totaal geen kijk op – hoewel mijn buurman een gevluchte Iraniër is die veel te veel verdient met zijn te dure gebitten.
Ik hoop dat het voor de Koerden meevalt, die verdienen dat. De golfolie komt dan intussen wel weer terug. Ons echte probleem: op eigen benen staan, is nog lang niet opgelost en we kopen nog veel te veel van de Chinezen. Maar de les is wel geleerd. Nu nog Hongarije om en wat meer eenheid in de NAVO en de EU.
Kleine reactoren
O ja, terzijde: er varen zo’n 160 marineschepen al jaren rond met kleine kernreactoren, onderzeeërs en de rest, die een paar plaatsen in Nederland nu ook willen hebben. Die kun je als het ware ‘gewoon’ bestellen in Amerika – zelf gaan hobbyen heeft weinig zin omdat het dan weer zeker zes-zeven tot tien jaar kost.
– Uitgelichte afbeelding: Door Rob Mieremet / Anefo – Nationaal Archief, CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=37790994
