Een treffen naar aanleiding van het sterven van een kameraad, de Distributeur van het Anarchisme Bas Moreel, levert naast herinneringen die soms ook grappig zijn, berichten op van Hen Die Ons Ontvallen Zijn.
27 december is Carel van Pampus overleden, boekhandelaar in de IJ-eilandenbuurt van Amsterdam. In tegenstelling tot wat in de verhalen over zijn boekhandelswerk staat vermeld – dat je juist niet uit het boekenvak moet komen om een nieuwe winkel te beginnen – vermeld ik maar dat hij is begonnen bij Het Fort van Sjakoo, de boekhandel die nu rondweg anarchistisch wordt genoemd maar toch meer beoogde of beoogt. Ik citeer mijzelf van elders hier:
De vroege logboeken [van het Fort] zijn gearchiveerd in het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en voorzover mijn handschrift is te ontcijferen kan men kennisnemen van mijn mopperen of uitvaren tegen mensen die volgens mij de boekhandel niet als doel op zich zagen, maar voor wie het “ik draag een button, ik ben okee” was. Geweldloos verzet tegen antimilitaristen kondigde ik aan. Op zeker moment werd het de Onkruit-brigade te veel. Een grote uittocht was het gevolg. Het betekende vertrek van onserieuze lui maar ook van welmenenden en fraai was het niet.
Carel was een van de welmenenden maar hij vertrok ook. Mijn excuses alsnog, of alsnog uitgesproken schaamte, en ik hoop dat zijn winkel goed wordt voortgezet.
*
19 december is Jan-Willem Dingemanse overleden. Ik kan hem gedenken langs de lijnen in het actiewezen die we gedeeld hebben. Dat was in de eerste plaats Koffiebar Roodmerk, thuishonk van De Lastige Amsterdammer, Bedrijfsgroep Amsterdam (BGA, studenten die de fabriek waren ingegaan of deze intrede begeleidden), Nieuwmarktactivisten en de afdeling Amsterdam van de Federatie van Vrije Socialisten. Ik was verbonden aan de bar via die laatste organisatie, Jan-Willem namens de BGA. Ik ben met het nodige (onnodige?) ongenoegen vertrokken bij de Vrije Socialisten en dus bij Roodmerk.
Naar mijn weten was Jan-Willem verder verbonden aan het blad Internationale Korrespondentie (ja, zo), gewijd aan autonome arbeidersstrijd – jaren zeventig. En de Stichting Een Kwaad Leven, die onder andere op het opkomende fascisme wees – jaren tachtig, je tekent er nu bijna voor.
Waar wij elkaar weer tegenkwamen was bij de redactie van Volksdagblad voor Nederland De Waarheid. Ik wist toen ik tot de redactie toetrad eerlijk gezegd niet hoe slecht de krant er aan toe was en dat het scheepje spoedig zou zinken. Jan-Willem schreef dieper gravende stukken, hij vroeg mij eens besmuikt of men ter redactie vond dat hij te traag werkte. De vraag getuigde van zelfkennis en ik moest helaas bevestigend antwoorden.
Maar zachtmoedig, bijna verlegen, was hij toch een goede gedreven journalist. Dit bleek vooral bij het Festival Europa Tegen De Stroom, herfst 1989, waarvan regelmatig delen werden uitgezonden via Radio 100. Al snel werd zijn interview – met tolk – van Václav Havel speciaal: het was het eerste interview nadat de oppositionele schrijver was vrijgelaten, een mooie primeur. Enkele maanden later was Havel president van Tsjechoslowakije.
Jan-Willem is nog jaren verbonden geweest als presentator van het programma Transkul op Radio 100 waarvanuit het Festival georganiseerd was.
Buiten of na het actiewezen had hij een administratiekantoor.
Hij ruste in vrede, en sterkte toegewenst aan de nabestaanden van Carel en Jan-Willem.
*
Tot slot een enigszins vrolijke noot.
Bij de “nazit” voor Bas Moreel was ook mijn medeoprichter/redacteur van het eerste jaar van Repressie Revue aanwezig, – ook – boekhandelaar Frank Rutten. Hij vertelde mij dat hij de eerste twee nummers van ons blad had aangetroffen in een antiquariaat in Groningen. De verkoper vroeg er vijftig euro voor, “heel zeldzaam meneer”. Bij verschijnen in 1973 kostte elk nummer vijftig cent, en per nummer werd het batig saldo (en dat was er) uitgekeerd aan het Fonds voor Internationale Solidariteit.
Frank heeft die twee nummers gekocht bij dat antiquariaat…
– Uitgelichte afbeelding: Door the International Monetary Fund – http://www.imf.org/external/photo/allphoto.asp?g=12, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=897579
