Aan het eind van afgelopen week moest er duidelijkheid zijn over een brandende kwestie, het ultimatum van Volodymyr Zelensky aan Belarus. Hij heeft geëist dat Loekasjenko, de eeuwige dictator in Minsk, een aantal communicatietorens weghaalt van zijn grens met Oekraïne. Die zijn daar volgens Zelensky onlangs neergezet om Russische drones en raketten nauwkeuriger naar hun doel te navigeren. ‘Naar mijn bevolking’, zegt hij. De alerte president verwacht sowieso een grote Russische aanval en wil die voor zijn.
‘Als ze de apparatuur niet weghalen, dan doen we het zelf’, dreigt Zelensky. De Oekraïense president zei dit tijdens een persconferentie in Kyiv, tijdens een bezoek van de Hondurese president Asfura.
LOEKASJENKO TUSSEN TWEE VUREN
Maar stel nu dat er GEEN Russische aanval vanuit Belarus in de planning zit, zou een Oekraïense actie tegen de signaalversterkende torens dan niet juist voor Poetin een aanleiding kunnen zijn om alsnog aan te vallen?
Loekasjenko wordt weliswaar door Poetin onder druk gezet om tot de aanval over te gaan, maar zelf heeft hij er geen zin in. Hij zit tussen twee vuren. Doet Loekasjenko het niet, dan dreigt hij door Poetin ingeruild te worden door een nog gewilliger instrument in Poetins handen, maar doet hij het wel, dan gaat zijn volk morren, zoals zes jaar geleden in een revolutie die hij ten koste van zijn laatste restje populariteit de kop heeft ingedrukt.
80 procent van het Belarussische volk is tegen oorlog met Oekraïne. Daarom heeft de doortrapte heerser (die al sinds de val van de Sovjet-Unie de baas is in zijn land) tot nu toe slechts gezinspeeld op een aanval tegen Kyiv. Om Poetin te plezieren, maar hij heeft het niet gedaan. Hij is bang dat wanneer hij zich in dit avontuur zou begeven, het nog slechter voor hem zal aflopen dan in 2022, toen het Russisch leger zonder resultaat vanuit Belarus het zuidelijke buurland binnenviel.
Ook toen heeft Loekasjenko er de voorkeur aan gegeven niet zijn eigen, beperkte leger (van ongeveer 60.000 soldaten) tot de aanval te laten overgaan, maar alleen de Russen zijn grondgebied ter beschikking te stellen. Zijn spel was ook toen: ‘Belarus steunt Poetin maar voert zelf geen oorlog’. Datzelfde spel speelt de oude snor nog steeds. Nee, híj voert geen oorlog. Maar in werkelijkheid levert hij wel grote hoeveelheden brandstof aan de Russische troepen in de Donbas.
Loekasjenko heeft Russische atoomraketten op zijn grondgebied toegelaten en we kunnen ervan uitgaan dat zijn inlichtingendienst een verhulde afdeling van de Russische FSB is.
Wij kennen Loekasjenko overigens ook als de man die er in 2023 in slaagde Prigozjin, als opstandige leider van diens Wagnerarmee, er op het laatste moment van te overtuigen dat het geen goed idee was om Moskou met zijn opstandige kolonne binnen te vallen. Loekasjenko is een uiterst nuttige knecht van Poetin, maar met die ene beperking dat hij voor een openlijke oorlog tegen Oekraïne onbruikbaar is. Voor Zelensky is hij niettemin levensgevaarlijk, omdat hij zich wel door Poetin voor ondersteunende acties gebruiken laat.
“AGRESSOR”
Zelensky’s ultimatum is riskant. Als hij werkelijk zelf de Russische communicatietorens achter de Belarus-grens laat vernietigen, dan zullen Poetin en Loekasjenko hem zeker brandmerken als agressor, om het Belarussische volk ervan te overtuigen dat een aanval op Oekraïne niets anders dan zelfverdediging is.
Maar als Zelensky de Russische oorlogsvoorbereidingen achter zijn grens laat begaan, is dat mogelijk nog riskanter. Want vroeg of laat zal Poetin, bij gebrek aan militaire successen in andere streken van Oekraïne, toch graag een nieuwe aanval vanuit Belarus proberen, maar nu met raketten en drones, slimmer en gevaarlijker dan in februari 2022. Poetin heeft geleerd van de geschiedenis, al is het binnen het raam van zijn obsessie.
Zelensky’s gewaagde ultimatum maakt in elk geval wel duidelijk hoe zelfbewust Oekraïne door zijn voorsprong op dronesgebied geworden is en hoe graag Zelensky nu dit momentum aangrijpt.
Maakt Zelensky zijn ultimatum waar? En kan hij de voorspelde Russische aanval weerstaan? Die verwacht hij zeker door nieuwe successen van Oekraïense drone-aanvallen in Rusland en door verdere isolatie van ‘eiland’ de Krim.
– Uitgelichte afbeelding: Door Serge Serebro, Vitebsk Popular News – File:Alexander_Lukashenko_President_of_Belarus.jpg, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=44201298
