Was even bij het Leger des Heils in Bussum voor de gratis koffie. En ja hoor, na een paar minuten dook de oorlog weer op. kan er niks aan doen… Kwam namelijk een bio van Majoor Bosshardt tegen.
Zij heeft in de oorlog vanuit Amsterdam Joodse kinderen in Hilversum, Naarden en Bussum ondergebracht. Het Leger werd door de nazi’s verboden. Ze werd in Bussum nog een keer gearresteerd door de nazi’s, maar kon ontsnappen dankzij een bewaker. Het kindertehuis van het Leger is helaas afgebroken.
Maar mijn mond viel toch wel even open toen ik bij het LdH een tweedehands exemplaar van Oorlogswinter van Jan Terlouw (€ 0,50) opensloeg en zag dat dit druk 74 was…. Ehhh – 74? Yessiree – Er bestaan intussen 80 drukken, en het schijnt nog te lopen. Het is ook nog eens in alle grote talen vertaald, inclusief Japans.
Ik meteen ook even ‘Het Achterhuis’ checken…. doe verder geen moeite – dat is het en blijft het. Honderden drukken in vele talen, zodat niemand precies kan zeggen hoeveel ervan bestaan – miljoenen.
Maar ga in behoudende Amerikaanse scholen tegenwoordig maar niet zoeken, het wordt steeds meer verwijderd. Er zitten namelijk passages met puberseks in, waarin Anne wederzijds met een vriendin hun opkomende borstjes wil strelen. Lekker en onschuldig toch?
Het blijft bij nader inzien curieus, dat de bekendste Nederlandse boeken in het buitenland over de oorlog gaan. Ik zeg het nog maar een keer: WO-II was de aller-, allergrootste ramp in de Nederlandse geschiedenis. En Nederland heeft zich fantastisch geweerd. Geen enkel ander land had zoveel onderduikers (375.000), laat staan zoveel helpers (700.000).
En geen enkel ander land heeft zoveel gestaakt tegen de Jodenvervolging, hier al eind november 1940 aan de TH Delft en daarna de universiteit van Leiden, en in februari 1941 de Februaristaking van Haarlem, IJmuiden, Zaanstreek tot Weesp, Hilversum, Bussum, Laren en Utrecht. Nog wat: de Israëli’s (via Yad Vashem) geven Jodenredders onderscheidingen – vooral individueel. En ja hoor: wij scoren per hoofd verreweg het hoogst. Jawel: van alle bezette landen. Ja, echt: van álle…
Blijft het feit dat er tegelijk relatief veel Joden uit Nederland zijn gedeporteerd en vermoord vergeleken met België en Frankrijk. Twee wetenschappers, Ron Zeller (zelf Joods) en Pim Griffioen hebben dat uitgezocht: de situaties waren volkomen verschillend. De Belgen hadden namelijk WO-I al meegemaakt en wisten dat de Duitsers keihard waren en bovendien was 90% van de Joden daar juist uit Duitsland gevlucht voor de nazi’s – dus die snapten het al lang. Frankrijk was ook vlakbij.
In Frankrijk was verder maar de helft van het land bezet zodat je vrij makkelijk kon verkassen naar het onbezette deel. Mijn favoriete zangeres Barbara (de Joodse Monique Serf, 1930-1997 – ik ging naar haar begrafenis – dook overigens in Parijs onder. Vorige week nog live een nummer van haar gehoord op een receptie, nl. ‘Göttingen‘ – over hoe mooi die stad was en hoe aardig die Duitsers. Was ook op haar laatste concert in Carré. Ik wist destijds niets van haar oorlogstijd).
Maar Nederland heeft intussen ook vier door Yad V onderscheiden groepen: de Februaristakers collectief, het Drentse dorp Nieuwlande, de Groep-Westerweel (Joop W.) die in Loosdrecht jonge Joodse emigranten hielp. En dan de Amsterdamse redders van Joodse kinderen van de zogenaamde ‘NV’ (in 2010 stonden de Februaristakers en deze ‘NV” nog gewoon op de jaarlijst van Yad V). Denemarken, Frankrijk en Polen hebben elk één groep die vereerd is door Yad Vashem.
Overigens is het laatste woord over Jodenredding nog niet gezegd. Een paar jaar geleden publiceerde de RK universiteit van Lublin een groot onderzoek naar wat RK kloosters en ziekenhuizen daaraan deden. Dat bleek héél veel – maar die instellingen hadden de vaste gewoonte sowieso niet over hun ‘heldendaden’ te beginnen. Prima, maar nu mag het wel eens een keer. En ook Nederland nog eens goed onderzoeken.
Ons Naarden-Bussum doet het aardig: drie jaar geleden ontdekte Annet Betsalel van het Holocaustcomité Gooise Meren dat ene ‘tante Fifi’ – huisvrouw Helena van Weering-Mulder uit Naarden – 100 Joden onderbracht in de regio.
En in Laren was het Joodse kindertehuis ‘de Berg Stichting’ geleid door Jan en Tinie Reitsema (niet-Joods) met 106 kinderen. Jan en Tinie hebben alles gedaan om die kinderen te laten onderduiken. Zo hebben ruim 70 van hen de oorlog overleefd.
Dat liep heel anders bij de Rüdelsheimstichting voor geestelijk gehandicapte Joodse kinderen in Hilversum. Vrijwel alle 80 werden afgevoerd en vermoord.
– Uitgelichte afbeelding: Door Gerardus – Eigen werk, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6969228
