Als laatste grote werk – en zijn omvangrijkste – heeft Lev Tolstoy spreuken, citaten en verhalen bijeengegaard. Voor elke dag één. De eerste uitgave buiten het Russisch om was/is Für alle Tage, mede samengesteld door Eugen Heinrich Schmitt, de man die naar mijn weten als eerste de aanduiding christen-anarchist voor Tolstoy heeft gebruikt.
In het Engels heet dit getijdenboek A calendar of wisdom. Ik heb geen idee of het de complete dagboektekst is.
Dit kalenderboek was bedoeld als laatste gift van de schrijver aan het publiek. Of het buiten de kring van geestverwanten is terechtgekomen is een vraag die ik niet kan beantwoorden. Zoals ik ook niet kan beantwoorden waarom de laatste jaren in Nederland belangstelling is in de vorm van vertalingen van de christen-anarchistische geschriften van de schrijver. En nu is er dan de wel complete uitgave van dit boek in het Nederlands. Niet vertaald uit het Russisch, wat mij verantwoord lijkt omdat de meeste teksten een andere brontaal hebben. Veel geciteerd is Félicité Lamennais, schrijver van Paroles d’un croyant, in vertaling in het Nederlands omstreeks 1900 waarschijnlijk het bestlopende boek in christen-anarchistische kring en wellicht daarbuiten. Verder onder anderen Ralph Waldo Emerson, John Ruskin en Immanuel Kant – u ziet, niet per se anarchistische, laat staan christen-anarchistische schrijvers.
Een complete uitgave, een enorme pil, dikker dan de bijbel (die ook geregeld wordt geciteerd). Liefhebbers vn de schrijver en geïnteresseerden in christen-anarchisme kunnen er zich aan laven. Verder zou ik niet weten hoe dit samen te vatten of te recenseren. In het Nederlands is het Leven en dood gedoopt, een eigen vondst van de vertalers of de uitgeverij. Complimenten aan vertalers en uitgeverij.
– Lev Tolstoj, Leven en dood – het jaar rond lezen over mens en God. Citaten van grote denkers, essays en verhalen, verzameld door Lev Tolstoj. Vertaald door Sieuwert Haverhoek en Henk Verberne. [Amsterdam}; Mastixpress. Tweede verbeterde druk, 2026 1440p, €65,-
Aantekening: Lev Tolstoy latiniseerde zijn naam als Tolstoy. De goede Russische uitspraak luidt: Talstói.
