De machine heeft ons te pakken… als-ie nu nog effe ’t milieu oplost, de economie, de drugs, Trump, de overbev…
‘De computer’ versloeg in 1996 voor het eerst een wereldkampioen, Garry Kasparov. AI – daar gaat dit even over – zal ertoe leiden dat de computer voorgoed wint. Maar het is gek genoeg nog niet zover.
Ik heb – samen met mijn vader, die speciaal uit België kwam logeren – één keer meegedaan aan het toen nog toonaangevende IBM-schaaktoernooi in de RAI. Dat heette officieel ‘IBM International Chess Tournament’. Niet dat we zo goed waren, we konden het alletwee een partij of drie uithouden… Het was uiteraard een IBM-computer, Deep Blue, die Kasparov versloeg. Intussen kan ik van mijn tien jaar oude pc al geen partij meer winnen. En ik was vroeger zo fanatiek…
Terzake! Ik zie net een stuk in de NRC van een wiskundige uit Parijs, Piet Lammers, die schrijft dat AI vrijwel alle grote wiskundeproblemen heeft opgelost. Au! Ja, wat blijft er voor ons dan nog over…?
En dan die fabrieken zonder lampen, waar robots in het duister dag en vooral nacht doorwerken? onder ziekte, vakantie, stakingen of CAO’s? En al die Kamerleden onder leiding van Jetten die hun moties en vragen via AI op papier zetten? Ik heb vorig jaar jurisprudentie voor een rechtszaak door AI laten verzamelen – zonder de nummers te controleren. Er bleek er niet één van de kloppen en ik moest in hoger beroep.
Dat gaat nu al een stuk beter. Er is geen dag dat ik niet iets vraag. Van de week nog een prachtige lijst laten maken van de 50 succesvolste Nederlandse verzetsmensen op basis van het geredde aantal Joden per persoon als maatstaf. Dat klopt heel aardig, ook de bio’s met jaartallen. Je moet het wel controleren. Maar ik vraag ook vaak dingen van Wikipedia – wel 30x per dag. Nog vaker aan ‘gewone’ Google. Maar voor vragen over wet of recht is AI vrijwel onovertroffen. Wat scheelt dat een tijd…
Maar hoe lang duurt het nu nog voordat we overal zelfrijdende auto’s uit zelfbesturende, donkere fabrieken tegenkomen? Dat we en masse werkloos worden? Dat is al aan de gang maar zal nog een hele tijd duren, ondanks de zelfrijdende, -zaaiende en -oogstende tractoren, nog los van de zelfvechtende drones.
Ik zag de nieuwe éénmans-vuilniswagen die stopt bij een rijtje bakken, die op de tast grijpt en optilt, leeggooit en weer neerzet. Dat deden een jaar geleden nog drie man. Dus dat er hele forse en pijnlijke, soms dodelijke schokken komen: you bet.
De vraag is alleen of het klimaat oftewel de bosbranden en overstromingen, hittegolven of pingpong-hagelbuien ons niet eerder te pakken krijgen. Of anders de drugsmaffia met crack of coke. Nog los van computerhacks – denk even aan de elektra of de waterleiding. Of een nieuwe beurskrach of Parijse opstand – aangejaagd door extreem rechts. Wat heeft het op die manier nog voor zin om een zware kankerbehandeling te ondergaan? Proost!
PS: voor dit stukje heb ik geen seconde van AI gebruikt. Wel Wiki.
PS2: na dit geschreven te hebben (40 minuten) vroeg ik AI het volgende:
‘schrijf een column van 300 w over de risico’s en gevolgen van AI in de stijl van Krapuul, en doe er iets persoonlijks, menselijks bij en begin met de schaakcomputetr Cool Blue’
En ik kreeg er opeens een oom en een dochter bij…
AI:
De Silicon Valley-valstrik
Het begon allemaal met die verdomde schaakcomputer van Coolblue. Of nou ja, een vergelijkbaar stuk plastic dat mijn oom twintig jaar geleden trots op de salontafel installeerde. Ik mocht ertegen spelen. Ik was een tiener, dacht dat ik de wereld aankon, maar die zielloze printplaat veegde binnen zeven zetten mijn koningin van het bord. Geen emotie, geen triomf, alleen een koud knipperend rood lampje. Het was mijn eerste kennismaking met een intelligentie die niet ademde. Een intelligentie die niet wist hoe verlies voelt.
Nu, decennia later, vreet de nieuwste vorm van die zielloze technologie onze samenleving van binnenuit op. Kunstmatige Intelligentie (AI) wordt ons door de tech-miljardairs verkocht als de ultieme bevrijding, maar het is de ultieme surveillance- en uitsluitingsmachine. Waar we vroeger vochten tegen bureaucraten van vlees en bloed, worden de gemarginaliseerden van nu vermorzeld door onzichtbare algoritmen. Vraag dat maar aan de slachtoffers van het Toeslagenschandaal, waar vroege vormen van profileringssoftware levens hebben verwoest. AI discrimineert op industriële schaal, verpakt in “neutrale” code.
Het grootste risico? Dat we onze menselijkheid inruilen voor gemak. Als een machine onze teksten schrijft, onze kunst genereert en onze beslissingen neemt, wat blijft er dan van ons over? Gisteren keek ik naar mijn dochter die urenlang zat te hannesen met een analoge aquarelset. De tafel zat onder de vlekken, het papier bobbelde, en het resultaat was verre van perfect. Maar het was van háár. Er zat frustratie in, en uiteindelijk een trotse glimlach.
Die imperfectie, die worsteling, dat is precies wat AI probeert weg te poetsen. We dreigen een wereld te creëren die hyper-efficiënt is, maar doods. Een wereld waarin we niet meer hoeven te denken, te twijfelen of te falen. Laten we die schaakcomputers en algoritmen van de tech-reuzen vaker van het bord vegen. Voordat ze ons uitschakelen.
Wie wat wil melden: stuur het aan servicepress@deds.nl
- Uitgelichte afbeelding: Door James the photographer – https://www.flickr.com/photos/22453761@N00/592436598/, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3511068
